پرونده فساد بانک دی وابسته به بنیاد شهید؛ گزارشی که قرائت نشد

حسام فریدنی، روزنامه نگار

پرونده بانک دی وابسته به بنیاد شهید از جمله پرونده هایی است که با وجود سر و صدای بسیار در نهایت گزارشی از آن منتشر نشده و حتی گزارش تحقیق و تفحص مجلس نیز در نهایت قرائت نشد.

این تخلفات در دوره ریاست مسعود زریبافان، بر بنیاد شهید در دولت دوم محمود احمدی نژاد رخ داده و در زمان ریاست محمد شهیدی محلاتی بر این بنیاد ادامه داشت.

موسسه‌هایی مانند بیمه ملت، گروه سرمایه گذاری بهمن و سازمان اقتصادی کوثر، دارای ارتباط مالی نزدیکی با بانک دی هستند.

برای نخستین بار در سال ۹۱ خبرهایی در قالب بررسی عملکرد هیات موسس و هیات مدیره بانک دی در گزارش سازمان بازرسی کل کشور منتشر شد. در این گزارش ها به برخی تخلفات بانک دی و بنیاد شهید برای نخستین بار اشاره شد.

در اولین خبرهای منتشر شده از این تخلفات، سازمان بازرسی کل کشور اعلام کرد که برای تامین هزینه‌های تاسیس بانک دی، چهار میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان تسهیلات به نرخ ۳۰ درصد از بانک خصوصی دیگری به عنوان سرمایه اولیه دریافت شده است.

نمایندگان مجلس نهم در ۲۰ خرداد ۹۲ به تحقیق و تفحص از بنیاد شهید رای دادند که عملکرد بانک دی یکی از محورهای اصلی این تحقیق و تفحص بود.

امیر خجسته، رئیس کمیته تحقیق و تفحص از بنیاد شهید، که پیش از نمایندگی رییس بنیاد شهید همدان بوده نیز بارها درباره اتفاقات این بانک مصاحبه کرد. با این حال در نهایت گزارش این تحقیق و تفحص در مجلس قرائت نشد. او ۱۸ تیر ۹۵ گفته بود که آخرین جلسه هیات تحقیق و تفحص از بنیاد شهید برای نهایی شدن گزارش تهیه شده به حدنصاب نرسید.

خجسته حجم تخلفات پرونده های بانک دی را پنج هزار میلیارد تومان اعلام کرد و تنها به بخش هایی از آن اشاره کرد و گفت: « ۴ هزار و ۳۳۳ میلیون درهم از صرافی دی که کلاهبرداری شده و به دبی فرستاده شده بود بازگردانده شد. همچنین هتل سفیدکنار که با مبلغ ۱۲ میلیارد تومان واگذار شده بود، بازگردانده شد چرا که ارزش این هتل بیش از ۲۰۰ میلیارد تومان است.»

در ماجرای واگذاری هتل «سفید کنار» میعاد صادقی،  خواهرزاده محمدعلی شهیدی، نقش داشت که در دولت روحانی رییس بنیاد شهید و دیگری مهدی فقیهی،  معاون اسبق حقوقی بنیاد شهید، بود.

ابوالفضل ابوترابی، نماینده نجف آباد در مجلس ،۱۴ شهریور ۹۵  پرداخت بیش از ۴ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان تسهیلات با وثیقه جعلی را یکی از تخلفات مالی صورت گرفته در بانک دی ذکر کرده بود.

او گفته بود که میعاد صادقی، خواهر زاده محمد علی شهیدی، ریاست بنیاد شهید، با همراهی سعید عندلیبی، معاون پارلمانی سابق، میلیارد‌ها تومان از سرمایه‌های این بانک را تضییع کرده اند که در یکی از این موارد ۱۰۰ میلیارد تومان تسهیلات را در ازای دریافت سفته و درصد سود پایین در اختیار یک فوتبالیست قرار داده‌اند.

از جمله موارد دیگر پرداخت وام های کلان به رسول دانیال زاده،‌ حسین هدایتی، برادران حسن زاده بدون دریافت ضمانت های معتبر بوده است که این هم به لحاظ قانونی جزو تخلفات اقتصادی به شمار می رفت.

دو هزار و ۵۲۲ میلیارد تومان از بدهی به این بانک نیز متعلق به چهار شرکت وابسته به بانک دی یعنی «توسعه دیدار ایرانیان»، «توسعه دنیای شهر کهن»، «لیزینگ دی» و «عمران و مسکن آباد دی» بوده است. نکته جالب اینکه بین بانک و این شرکتها هیچ توافق نامه ای در رابطه با چگونگی بازپرداخت وام وجود ندارد. در یک مورد تنها یک وام هزار و ۶۰۰ میلیارد تومانی به یکی از شرکت های وابسته به خود بانک دی به نام «آتیه سازان دی» پرداخت شده است.

یکی دیگر از موارد دور زدن قانون که در تحقیق‌وتفحص مجلس به آن اشاره شده، تهاتر بانک دی با بانک‌های گردشگری، مسکن و شهر است. این تهاتر در حالی انجام شده که سعید اوحدی که بعدا رییس بنیاد شهید شد، در زمان تهاتر یکی از اعضای هیات مدیره شرکت های وابسته به بانک گردشگری بوده است. بانک گردشگری نیز وابسته به برادر معاون اول رییس جمهور یعنی اسحاق جهانگیری است.

 در شهریور ماه ۹۵ احمد شفیع زاده، مدیر عامل بانک دی، بازداشت و ۲۲ مهر رسانه ها خبر دادند که او با قرار کفالت آزاد شد که قراری که «سبک» ارزیابی  شده بود.

عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان تهران، ۱۶ شهریور ماه از بازداشت احمد شفیع زاده خبر داده و گفته بود که به گزارش مجلس در اینباره نیز رسیدگی می شود.

 احمد شفیع زاده در سوابق خود ریاست اسبق بازرسی نیروی مقاومت بسیج و همچنین مدیرعامل بنیاد تعاون بسیج را داشته که نقش موثری در تاسیس شبکه های مالی سپاه و تاسیس بانک مهر اقتصاد  را نیز داشته است. در این میان برات کریمی که پیش از این عضو هیات مدیره بانک ملی ایران بود به عنوان مدیرعامل جدید بانک دی معرفی شد. برات کریمی خود به دلیل تخلفات مالی در بانک ملی ممنوع الخروج بود.

۱ دی ۹۹ نیز علی القاصی‌مهر، دادستان تهران، از بازداشت و محاکمه ۹ مدیر سابق بانک دی به اتهام ارائه ۶۳۰ میلیارد تومان تسهیلات بی ضابطه به افراد خبر داد.

او گفت که در این پرونده، گروه موسوم به «خونه به خونه» بیش از ۶۳۰ میلیارد تومان از بانک ‎ها برای ۱۱ شرکت وابسته به خود تسهیلات خارج از ضوابط قانونی گرفته اند.

برادران حسن زاده، مالک فروشگاه و باشگاه «خونه به خونه» خواهرزاده های رضا صالحی، امیری، وزیر ارشاد روحانی و رییس کنونی کمیته المپیک هستند که پیش از این معاون وزیر اطلاعات بوده است. سایت ایران وایر نیز در گزارشی نوشته بود که  قاسم حسن زاده یکی از این برادران پیش از این از فرماندهان سپاه قدس بوده است.

یکی دیگر از موضوعات مطرح پرونده بانک دی نیز ارتباط این پرونده با محمد شریف ملک زاده ،آخرین رئیس سازمان میراث فرهنگی دولت احمدی نژاد است. این موسسه در شهریور ۹۴ ثبت شده و مدت کوتاهی پس از ثبت ۲۰ درصد سهام آن توسط شرکت تجارت گستر فرداد، بزرگترین هلدینگ اقتصادی بانک دی، به قیمت ۱۰ میلیارد تومان خریداری شده بود. این سهام اما پیش از اینکه به نام بانک دی شود متعلق به دانشگاه عدالت بود که متعلق به محمود هاشمی شاهرودی است.

یاشار سلطانی، روزنامه نگار، نوشته که دلیل خرید سهام این موسسه وعده ملک زاده برای پادرمیانی برای جلوگیری از بازداشت شفیع زاده با استفاده از روابطش با هاشمی شاهرودی بوده است.

موضوع حقوق های بالای مدیران دولتی در بانک دی نیز وجود داشته است.

اواسط اردیبهشت ماه ۹۵ که فیش های حقوقی مدیران دستگاه های دولتی رسانه ای شد، اعلام شد که محمدرضا قربانی به عنوان مدیرعامل بانک ماهیانه ۴۸ میلیون تومان حقوق دریافت کرده است.

۱۹ اسفند سال ۹۹ نیز خبرگزاری تسنیم خبر داد که نصرت اله شهبازی با عضویت در هیات مدیره بانک دی ماهانه ۵۲ میلیون و ۳۶۶ هزار تومان دریافت می کند که ۳۲ میلیون و ۷۳۹ هزار تومان حقوق و ۲۲ میلیون و ۲۱۸ هزار تومان فقط بابت اضافه کاری دریافت می‌کند.

این حقوق ها در حالی پرداخت شده که زیان خالص بانک دی در پایان سال ۹۷، بیش از ۳ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان و زیان انباشته آن حدود ۸ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان بوده است.

همچنین در دوره ۹ ماه سال ۹۹ این بانک ۱۰ هزار میلیارد تومان زیان انباشته داشته است و در طول فروردین تا پایان آذر ماه موفق شده با کسب حدود سه هزار میلیارد تومان سود، بخش کوچکی از زیان انباشته خود را جبران کند. با این حساب در پایان آذر ماه امسال زیان انباشته بانک دی به ۷٫۸ هزار میلیارد تومان کاهش پیدا کرده است.