مجتمع پتروشیمی رازی؛ از فساد ارزی مدیرعامل تا شکایت کارگران

مجتمع پتروشیمی رازی بزرگترین تولیدکننده آمونیاک، کود اوره، اسید سولفوریک و گوگرد و همچنین تنها تولیدکننده کودهای اسید فسفریک و کود دی آمونیم فسفات در کشور است که ۸ خرداد ۱۳۸۷ و همزمان با یکصد سالگی نفت در کشور ترکیه قرارداد واگذاری این مجتمع به کنسرسیوم ترکیه‌ای به سرپرستی اتحادیه تعاونی‌های کشاورزی ترکیه و کارخانجات کودسازی این کشور موسوم به گوبره تاش با اداره خصوصی‌سازی ایران به امضا رسید.

بهمن ماه همان سال این شرکت در مزایده فروش مجتمع پتروشیمی رازی با پرداخت ۴۶۲.۶ میلیون یورو، برنده مزایده شده بود که پس از طی مراحل قانونی در ایران، روند واگذاری مجتمع به این کنسرسیوم آغاز شد. کنسرسیوم ترکیه‌ای که ‪ ۹۵درصد مجتمع پتروشیمی رازی را به ‪ ۶۴۰میلیون دلار خریداری کرد و قرار شد ‪ ۸۰میلیون یورو از وجه خرید را به طور نقدی و بقیه را ظرف پنج سال با اقساط مساوی به اداره خصوصی‌سازی ایران پرداخت کند.

اما با گذشت دو ماه از جریان مزایده واگذاری شرکت پتروشیمی رازی طرف ترک این قرارداد را نهایی نکرد و از احتمال ابطال این قرارداد بحث شد. به گزارش مهر، علی‌اکبر احمدی دشتی در آن زمان درباره این قرارداد گفته بود: «طبق ضوابط مزایده، شرکت ترکیه‌ای، ۶۰‌روز کاری فرصت داشت تا ۲۰‌درصد مبلغ مورد معامله را پرداخت کرده و قرارداد را نهایی کند.» قرار بود در صورت عدم حضور شرکت ذکر شده، اصل مزایده تکرار شود ولی گویا این قرارداد با دخل و تصرف دشتی به نفع شرکت ترک ختم شد.

دشتی پس از این واگذاری به نحوه مدیریت این واحد صنعتی که پس از واگذاری هیچگونه تغییری در ترکیب نیروی انسانی آن به وجود نیامد، اشاره کرد و گفت: «به غیر از هیات مدیره پنج نفره شرکت که براساس قانون به خریداران تعلق می‌گیرد تمام کارکنان رازی ایرانی باقی مانده اند و تنها سه نفر شامل معاون اداری و مالی شرکت، یک مترجم و یک نفر برای انجام کارهای بازرگانی شرکت از کشور ترکیه به جمع کارکنان ایرانی اضافه شدند.»

از بازداشت تا زندان

این همکاری از سال ۸۷ تا دی ماه ۹۹ ادامه داشت تا اینکه خبر بازداشت دشتی روی خروجی خبرگزاری ها قرار گرفت و اینبار هم مباحثی درباره تخلفات در این واگذاری مطرح شد موضوعی که در اکثر واگذاری های سازمان خصوصی سازی مطرح شده است. دی ماه ۹۹ با بازداشت علی اکبر احمدی دشتی مدیرعامل پتروشیمی رازی؛ برخی احتمال شکایت کارکنان این شرکت را علت بازداشت دشتی عنوان کردند که بعدا در ۱۲ آبان سال ۹۹ مشخص شد ۵۷۶ نفر از کارکنان پتروشیمی رازی در خصوص عدم شفاف سازی سهام بورسی خود و دریافت مبالغ ناچیز به عنوان سود سهام از علی اکبر احمدی دشتی شکایت کردند.

سایت خبری تحیلی فرادید نیز در مطلبی به این موضوع پرداخت و در همان روزها در تایید خبر بازداشت دشتی نوشت «۲۴ ساعت پس از بازداشت مدیرعامل فرودگاه آبادان، حالا علی اکبر احمدی دشتی، مدیرعامل پتروشیمی رازی یکی دیگر از مدیران استان خوزستان بازداشت شد. علت بازداشت او تخلفات مالی و ارزی بیان شده است. علی اکبر احمدی دشتی در طول ۱۷ سال گذشته مسئولیت مدیرعاملی این پتروشیمی را برعهده داشته است. علی‌اکبر احمدی دشتی که از سال ۸۲ مدیرعاملی پتروشیمی رازی را برعهده داشته، حالا با اتهامات مالی مواجه است.»

خبرگزاری پتروشیمی ایران (ایپنا) نیز در آذر ۹۹ با انتشار این شکایت خبر داده بود که پس از پایان فرجه زمانی و قانونی اظهارنامه اولیه و عدم پاسخگویی مدیریت پتروشیمی رازی، شکایت رسمی از مدیریت شرکت بر اساس قانون تجارت در خصوص موارد مورد تقاضای سهامداران در تهران پیگیری و طی هفته جاری با حضور وکیل منتخب و دو تن از نمایندگان سهامداران ترجیحی در اهواز به ثبت نهایی خواهد رسید.

این سهامداران همچنین نامه شکایت خود را به سازمان بازرسی کل کشور و سازمان خصوصی سازی ارسال کردند. البته آنها گفته اند که نامه‌هایی جهت اطلاع رسانی به چند سازمان نظارتی و امنیتی، انتظامی جهت آگاهی از شرایط تدوین و تقدیم این سازمان‌ها شده است.

از طرفی تجمع‌های اعتراضی مداوم کارگران و کارکنان پتروشیمی رازی مقابل این شرکت در طول ماه‌های اخیر هم باعث شده تا برخی کاربران به این مساله هم اشاره کنند. آن‌ها می‌گویند که تجمع‌های مداوم کارکنان باعث شده تا نهاد‌های نظارتی و امنیتی نسبت به مسائل این شرکت حساس شوند.

ایپنا هم مدعی شد که مدیرعامل پتروشیمی رازی به اتهام فروش برخی محصولات پتروشیمی رازی خارج از ضوابط و قوانین بازداشت شده است. این رسانه حوزه پتروشیمی اعلام کرده که علی اکبر دشتی نتوانسته وثیقه مورد نیاز را برای آزادی خود تامین کند و به همین دلیل همچنان در بازداشت به سر می برد. با این حال باید تا برگزاری جلسات دادگاه علی اکبر احمدی دشتی صبر کرد و دید که اتهامات مالی و ارزی که به آن اشاره شده شامل چه مواردی می‌شود.

علی اکبر احمدی دشتی ۱۷ سال مدیرعامل شرکت پتروشیمی رازی بوده است. خبرگزاری مهر گزارش داده که تخلف مالی و فروش برخی محصولات پتروشیمی رازی خارج از ضوابط و قوانین از جمله اتهام‌های مدیر عامل بازداشتی این شرکت است.

چهارشنبه ۲۴ دی ۱۳۹۹ برابر با ۱۳ ژانویه ۲۰۲۱ مدیر عامل پتروشیمی رازی به اتهام دست داشتن در تخلف و فساد مالی گسترده بازداشت و روانه زندان شد.

پیشتر گزارش‌های غیررسمی درباره فساد مالی علی اکبر احمدی دشتی منتشر شده بود و کارکنان، کارگران و حتی سهامداران این شرکت بارها از عملکرد او انتقاد کرده بودند. وبسایت همشهری در این باره نوشت:«سهامدار تُرک در پتروشیمی رازی از او حمایت کرده و سبب شده بود او نزدیک به دو دهه در جایگاه مدیریت این پتروشیمی بماند.» کارگران شاغل در پتروشیمی رازی طی سال‌های گذشته بارها به دلیل پرداخت نشدن به‌موقع حقوق و مزایای شغلی و همچنین شرایط سخت و شیفت‌های طولانی اعتراض کرده بودند.

کارگران پتروشیمی رازی همچنین از نخستین کارگرانی بودند که در اعتراضات سراسری کارگران صنعت نفت در امرداد ۱۳۹۹ شرکت کردند. آنها چند بار دیگر نیز از پرداخت نشدن حقوق و اختلاف شدید میان میزان درآمد و هزینه‌ زندگی در ماهشهر شکایت کرده بودند. کارگران شاغل در این منطقه صنعتی می‌گویند برای اینکه کارگران بتوانند هزینه معیشت خانواده‌های خود را تأمین کنند باید درآمدی بیش از ۷ میلیون تومان داشته باشند.

چند ماه پس از اعتصاب کارگران صنعت نفت و در بهمن ۱۳۹۸ علی ساجدی‌نژاد فعال کارگری شرکت پتروشیمی رازی واقع در ماهشهر گفته بود که ۷ میلیون تومان کفِ حقوقی است که یک خانواده کارگری برای زندگی در این شهرستان نیاز دارد و «کارگری که بخواهد کمی زندگی راحت‌تری داشته باشد؛ گاهی تفریحاتی برای خانواده مهیا کند و پس‌اندازی برای خرید مسکن داشته باشد، با دستمزد ۷ میلیون تومانی هم نمی‌تواند سَر کند.»

علی ساجدی‌نژاد درباره شرایط دشوار و بیگاری کشیدن از کارگران گفته بود که «کارگران در پتروشیمی ماهشهر روزانه حدود ۱۲ ساعت کار می‌کنند و اکثراً تعطیلات آخر هفته را هم مجبور هستند سر کار حاضر شوند و در عمل نه وقتی برای استراحت دارند و نه وقتی برای اینکه کنار خانواده‌هایشان باشند.»

این فعال کارگری افزوده بود که «همین الان با اینکه کارگران به زور دستشان به دهانشان می‌رسد، مجبور می‌شوند صندوق‌هایی بگذارند و به همدیگر کمک کنند چرا که کارگران پیمانکاری در گرفتن وام از شرکت نیز باید از هفت ‌خوان بگذرند. وقتی وضعیت کارگران صنعتی که بالاخره کنار یکدیگر هستند و می‌توانند به نوعی برای افزایش دستمزد مطالبه‌گری کنند، اینطور است، بیکاران چه باید بکنند؟»

اختلاس ۳۳۰ میلیون دلاری و حکم مشاوره هیات مدیره!

بهمن سال ۹۹ بود که خبرگزاری پتروشیمی ایران(ایپنا) نوشت «علی اکبر احمدی دشتی مدیرعامل پتروشیمی رازی به اتهام اختلاس ۳۳۰ میلیون دلاری در حوزه صنعت پتروشیمی توسط دادسرا عمومی و انقلاب احضار و سپس روانه زندان شد.»

با این حال اطلاعات بیشتری از نحوه بازگشت این مبلغ در دسترس نیست و جالبتر اینکه در خبری که همین خبرگزاری در ۱۱ خرداد ۱۴۰۰ منتشر کرده طی حکمی از سوی نایب رئیس هیات مدیره پتروشیمی رازی، طاهر اوکوتان به عنوان ‌مدیرعامل این ‌پتروشیمی و علی اکبر احمدی دشتی که بیش از یک دهه مدیرعامل پتروشیمی رازی بود را در حکم جدیدی به عنوان مشاور هیات مدیره منصوب کردند! این درحالی است که با وجود پرونده اختلاس دشتی انتظار می رفت کماکان این فرد در زندان باشد نه اینکه حکم برای فعالیت او در پتروشیمی صادر شود!

متاسفانه روابط عمومی شرکت پتروشیمی رازی هم از پاسخگویی در این باره امتناع و اظهار بی اطلاعی کرد و از آن جایی که دسترسی به اطلاعات پرونده از طریق مراجع قضایی ایران امکان پذیر نیست نمی توان در این باره اظهارنظر دقیقی داشت.

پتروشیمی رازی در سال ۱۳۴۹ به بهره‌برداری رسید و یکی از قدیمی‌ترین پتروشیمی‌های کشور است که در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی بندرماهشهر قرار دارد. این مجتمع همچنین یکی از مهم‌ترین کارخانه‌های تولید کود‌های ازته و فسفاته و مواد شیمیایی کشور و بزرگترین تولیدکننده آمونیاک، کود اوره، اسید سولفوریک و گوگرد و تنها تولیدکننده اسید فسفریک و کود دی‌آمونیم فسفات در ایران است.