قمار اینترنتی؛ پولشویی با کارگردانی آقازاده‌ها و سلبریتی ها

جلال بهرنگی، روزنامه‌نگار

گردش مالی سایت‌های شرط‌بندی و قمار بین ۹ تا ۱۵ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. مسئولان نیز ضمن تایید پولشویی در این سایت‌ها گفته‌اند آقازاده‌های خارج‌نشین صحنه‌گردان اصلی هستند.

سایت شرط‌بندی، قمار یا کازینوی آنلاین، نامش هر چه هست ‌نیروی انتظامی گزارش داده که ‌از ابتدای سال ۹۶ تا بهمن ۹۹، بیش از ۱۱ هزار سایت فعال در این زمینه را شناسایی و مسدود کرده و ۲۵۰۰ نفر هم به اتهام همکاری و تبلیغ دستگیر شده‌اند. در این مدت همچنین بیش از پنج هزار پرونده تحویل قوه قضائیه و ۱۹۰۰ حساب کاربری “تبلیغ‌کننده” در شبکه‌های اجتماعی هم مسدود شدند.

گسترش فعالیت این سایت‌ها در سال ۹۹ برای بانک مرکزی هم پرحاشیه بود تا جایی که گفته شد درگاه‌های پرداخت بانکی به نوعی در خدمت سایت‌های قمار هستند. براساس آمارهای بانک مرکزی در دی ماه ۹۹، “اطلاعات ۷۰ هزار قمارباز” اینترنتی تحویل مقامات قضایی شد. مهران محرمیان، معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی با اعلام این آمار در صفحه توئیتر خود البته اضافه کرد که این کاربران از طریق “سامانه هوشمند کشف جرایم مالی شبکه پرداخت” شناسایی شده‌اند؛ سامانه‌ای که مسئولان گفته‌اند متخلفان را خیلی سریع شناسایی می‌کند.

ردپای اولین شرط‌بندی‌ها

ویکی‌فساد در پیگیرهای خود به سرنخ‌هایی دست یافته حاکی از آنکه نسخه دیگری از این شرط‌بندی‌ها البته به شکل “قرعه‌کشی از میان پاسخ‌های درست” از اوایل دهه ۹۰ و در برنامه‌های پرطرفدار ورزشی در رادیو و تلویزیون دولتی ایران شروع شد. در برنامه‌هایی مانند “نود ورزشی” یا “ورزش سه”، مجریان از مخاطبان می‌خواستند نتایج مسابقات ورزشی داخلی یا خارجی و همچنین دیگر موضوعات مرتبط را از میان  گزینه‌ها انتخاب کنند؛ به عبارت دقیق‌تر مخاطب باید پیش‌بینی می‌کرد. ادامه این روند از اواخر سال ۹۵ تا کنون(۱۴۰۰) به شکل‌گیری سایت‌های شرط‌بندی و قمار منجر شد.

تعداد کاربران

براساس گزارش پلیس فتا در سال‌های ۹۷ و ۹۸ تعداد ۹۵۰۰ “سایت فعال” و  1024 “صفحه در فضای مجازی و اکانت تبلیغ” با موضوع سایت‌های شرط‌بندی و قمار شناسایی شدند. وحید مجید، رئیس پلیس فتا نیروی انتظامی ۱۹ آذر ۹۹ به افکارنیوز گفت که این آمارها در هشت ماه سال ۹۹ به ۳۵۰۰ سایت و ۲۸۰‌ اکانت تبلیغ رسید. در همین حال حسن نوروزی، عضو کمیسیون قضایی مجلس از حضور “دو تا سه میلیون نفر” کاربر ایرانی در این سایت‌ها خبر داد و گفت که “سالانه بیش از یک میلیارد دلار” از طریق این سایت‌ها از کشور خارج می‌شود. دیجیاتو، سایت خبری در حوزه فناوری و ارتباطات در سال ۹۷، تعداد سایت‌های “شرط‌بندی آنلاین در حوزه‌های مختلف” را حدود ۳۶۵ دامنه اعلام کرد.

صاحبان سایت‌های قمار

صاحبان و گردانندگان این سایت‌ها عمدتا از “شاخ‌های فضای مجازی” برای تبلیغ اقدامات خود استفاده می‌کنند. این افراد با نشان دادن زندگی مرفه، بلندگوی تبلیغاتی می‌شوند. اما صاحبان کیستند؟ تعدادی از چهره‌های ورزشی، هنری و البته آقازاده‌های خارج‌نشین مسئولان جمهوری اسلامی در فهرست مالکان و گردانندگان این سایت‌ها قرار می‌گیرند. برای نمونه پیام صادقیان، بازیکن سابق پرسپولیس و تیم ملی فوتبال ایران پس از حضور در ترکیه و بازی در چند تیم فوتبال این کشور، رسما به طرفدارانش در اینستاگرام اعلام کرد که یک سایت شرط‌بندی راه‌اندازی کرده است. در میان چهره‌های فضای مجازی(اینستاگرام) هم می‌توان به میلاد حاتم‌آبادی‌فراهانی اشاره کرد که اسفند ۹۹ توسط پلیس بین‌الملل در ترکیه دستگیر و تحویل ایران شد. گزارش شده که اتهام او راه‌اندازی یک سایت قمار و شرط‌بندی است.

در مواردی هم شایعاتی مطرح شد که بعد از تشکیل پرونده قضایی و رسیدگی در محاکم دادگستری به اثبات نرسد. شاهد مثالش شایعه فعالیت همسر محسن فروزان، دروازه‌بان وقت تیم تراکتور در شبکه‌های شرط‌بندی و قمار بوده. تیر ماه ۹۹ خبرگزاری برنا ۹۹ در گزارشی با اشاره به ماجرای گل‌خوردن فروزان و باخت تیم تراکتور در مقابل تیم سپیدرود رشت، نوشت که “هواداران تراکتور معتقد بودند فروزان عمدا گل‌خورده تا همسر شرط را ببرد.

ردپای آقازاده‌ها

دستکم دو منبع به حضور برخی آقازاده‌ها در صحنه‌گردانی و اداره سایت‌های شرط‌بندی و قمار اشاره کرده‌اند. اگرچه در گزارش‌های رسمی ‌پلیس فتا و قوه قضائیه هیچ اشاره ای به دست داشتن آقازاده‌ها نشده، اما ویکی فساد در پیگیری‌های خود به ویدئویی کوتاه دست‌یافت که در آن امام جمعه شهرستان اسالم گیلان صراحتا فرزندان خارج‌نشین مسئولان جمهوری اسلامی را به عنوان یکی از “صاحبان و گردانندگان” سایت‌های قمار و شرط‌بندی معرفی کرده است. در این ویدئوی کوتاه که سایت اقتصاد۲۴ در تاریخ ۲۸ آذر ۹۹ منتشر کرده، محمدجواد باقری، امام جمعه شهرستان اسالم، بدون نام بردن از افراد گفت: “اداره‌کنندگان و صاحبان سایت‌های شرط‌بندی افرادی سرشناس مانند خواننده، بازیگر و حتی آقازاده‌هایی هستند که با نشان دادن زندگی لاکچری و پر از اسراف و تبذیر خود، جوانان را فریب می‌دهند.”

اشاره به فعالیت این آقازاده‌ها در گزارش بعضی رسانه‌ها هم تکرار شده است. برای نمونه خبرگزاری برنا نوشت که این افراد “هر کدام برای خود یک سایت شرط‌بندی دارند و مدام تبلیغ می‌کنند و مدعی‌اند معتبر هستند و پول کاربران ایرانی در این سایت‌ها از بین نمی‌رود.”

نمونه یکی از این آقازادها که نامش در رسانه ها مرتب تکرار شده، محمدرضا(ساشا) سبحانی است. سایت مشرق، وابسته به سپاه پاسداران نیمه بهمن ۹۹ و به نقل از روزنامه “ال موندو” چاپ اسپانیا، از دستگیری او به “جرم قاچاق انسان و پولشویی” خبر داد. مشرق همچنین این فرد را کسی معرفی کرد که با انجام “اقدامات هنجارشکنانه” در فضای مجازی معروف شد و در گرداندن سایت‌های شرط‌بندی هم فعالیت دارد. احمد سبحانی، پدر ساشا در دولت‌های پیشین، سفیر ایران در ونزوئلا، مکزیک و مدیرکل اسبق آمریکای لاتین و غرب آسیا در وزارت امور خارجه بوده است.

محمد جواد آذری جهرمی در پاییز ۹۸ ادعا کرد که به زودی پشت پرده این سایت های شرطبندی را افشا میکند هرچند این اتفاق نیافتاد. وزیرسابق ارتباطات صرفا اعلام کرد که نقل و انتقال مالی شرط بندی از طریق درگاه های رسمی شبکه بانکی کشور انجام میشود.

حساب‌های اجاره‌ای

کاربر بعد از واریز مبلغی به یک شماره حساب در داخل ایران و تکمیل چند فرم شامل اطلاعات بانکی و ارسال آنها برای ادمین‌های سایت، کد تایید می‌گیرد و از همان لحظه وارد گود می‌شود. گردانندگان این سایت‌ها در داخل کشور تعدادی عوامل اجرایی با “شماره حساب‌های اجاره‌ای” در اختیار دارند و در اندک زمانی، مبالغ واریزی کاربران را به حساب‌های دیگر منتقل می کنند. در این میان صاحبان اصلی شماره حساب‌ها هم درصدی از گردش مالی حساب را در قبال اجاره می گیرند. به گفته مقامات نیروی انتظامی دلیل این تخلف، بیکاری و تامین هزینه‌های زندگی است.

درگاه‌های پرداخت

تراکنش‌های مالی سایت‌های قمار و شرط‌بندی از درگاه‌های بانک‌های داخلی، تردیدها و سئوال‌هایی را ایجاد کرد. به نظر میرسد در سالهای که تحریم ها بانکی علیه ایران شدت بیشتری داشته، تعداد و گستره فعالیت این سایت های شرط بندی هم افزایش یافته است. اینست که بسیاری از کارشناسان فضای سایبری معتقدند حکومت ایران از مسیر این سایت های شرط بندی برای پولشویی استفاده میکند. بررسی‌های ویکی فساد به استناد اظهارات مسئولان بانک مرکزی نشان می‌دهد نقل‌و‌انتقالات مالی این سایت‌ها عمدتا از دو روش انجام می‌شود:

۱-دریافت مجوز درگاه پرداخت

۲-اجاره درگاه پرداخت

گردانندگان این سایت‌ها توسط عوامل خود از درگاه‌های مختلف بانکی از جمله ملت، صادرات، ایران و بانک‌های دیگر که همگی بانکهای دولتی هستند، بهره می‌برند و برای این کار ابتدا با راه‌اندازی یک فروشگاه اینترنتی از مراکز و سازمان‌های مربوطه درخواست “درگاه پرداخت آنلاین” کرده و بعد از اخذ مجوز، شناسه فروشگاه خود را غیرفعال و از آن برای اهداف خود و تراکنش‌ها استفاده می‌کنند. در مورد اجاره درگاه پرداخت هم عوامل داخلی سایت‌ها با فروشگاه‌های مختلف و مراکز متصل به شبکه پرداخت آنلاین وارد مذاکره شده و بر سر مبلغ اجاره توافق می‌کنند.

آیا بانک‌ها از فعالیت این سایت‌ها خبر دارند؟ محرمیان، معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی، ۱۶ دی ماه ۹۹ در گفتگو با خبرگزاری فارس، بدون اشاره به میزان تراکنش این سایت‌ها گفت که به دلیل بالا بودن گردش مالی در شبکه بانکی کشور، مدیران بانک‌ها از تراکنش این سایت‌ها اطلاع ندارند. او در همین حال از “جریمه‌های سنگین” برای بانک‌های متخلف خبر داد ولی به موارد تخلف‌ها و میزان جریمه‌ها اشاره نکرد. به گفته مقامات بانک مرکزی، درگاه‌های پرداخت الکترونیکی مورد استفاده “قمارخانه‌داران و شبکه پولشویی آنها” به صورت هوشمند، شناسایی می‌شوند و قوه قضائیه در جریان قرار می‌گیرد.

تراکنش میلیاردی و پولشویی

برخی گزارش‌های غیررسمی، میزان تراکنش این سایت‌ها در ایران را چند ده هزار میلیارد تومان برآورد کرده‌اند. روزنامه فرهیختگان در گزارش ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ خود، گردش مالی این سایت‌ها را رقمی بین ۹ تا ۱۵ هزار میلیارد تومان برآورد کرده است. دیجیاتو، سایت خبری فناوری و ارتباطات نیز نوشت، گردش مالی هر کدام از این سایت‌ها در “شبانه‌روز” کمتر از یک میلیارد تومان نیست. پیش‌تر علی انصاریان، بازیکن سابق فوتبال در یک برنامه تلویزیونی گفته بود که روزانه ۶۰۰ هزار دلار از راه شرط‌بندی فقط در فوتبال از کشور خارج می‌شود. به این ارقام باید مبادلات مالی به شکل ارز دیجیتال را هم اضافه کرد؛ شیوه جدید نقل‌وانتقال مالی غیرقابل ردیابی.

بانک مرکزی گفته گزارشی از گردش مالی این سایت‌ها ندارد. اما ارقام آنقدر بالا بوده که محمدجواد جهرمی، وزیر سابق ارتباطات و فناوری اطلاعات، پاییز ۹۸ در صفحه توئیتر خود نسبت به نقل و انتقال مالی توسط “شبکه بانکی” ابراز نگرانی کرد و نوشت: “یک اتفاق واقعا شومی است و به‌زودی پشت‌پرده‌ اینها را افشا می‌کنم”. وزیر جوان کابینه حسن روحانی تا آخرین روزهای حضورش در وزارتخانه افشاگری نکرد.

مسئولان پلیس فتا از پولشویی توسط این سایت‌ها خبر داده‌اند. خدمات شبانه‌روزی و آنلاین سایت‌های شرط‌بندی و قمار در نگاه پلیس و بانک مرکزی، علاوه بر خالی کردن جیب کاربران، بخشی از زنجیره پولشویی است؛ روشی “مجرمانه” که در سال‌های اخیر روند صعودی داشته و به اذعان تورج کاظمی، رییس پلیس فتا تهران بزرگ، افراد زیادی را وارد این ماجرا کرده است.

این افزایش تا جایی بوده که دادستان عمومی و انقلاب تهران در روز هفتم دی ۹۹ از اختصاص “شعب ویژه رسیدگی به پرونده‌ سایت‌های شرط‌بندی و قمار” خبر داد. علی القاصی هشدار داد که علاوه بر قانون مجازات اسلامی از ظرفیت‌های قوانین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری، مبارزه با پولشویی و قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی علیه مجرمان استفاده می شود. سه گروه “قماربازان، قمارخانه‌داران و مبلغان و اجاره‌دهندگان شماره حساب و درگاه‌ بانکی” مخاطب این هشدارها هستند؛ هشدارهایی که بنابر گزارش‌ها تا کنون نتوانسته از گسترش سایت‌های قمار و شرط‌بندی در میان کابران جلوگیری کند.

####