رانتخواری های یک انقلابی؛ علیرضا زاکانی و بستگان

جلال بهرنگی، روزنامه نگار

با وجود تلاش رسانه‌های اصولگرا برای ارایه تصویری ضدفساد و حافظ بیت‌المال از علیرضا زاکانی، اتهاماتی مانند دریافت جوازهای ساختمانی، وام‌های بلاعوض، رانت‌خواری خانوادگی و انتصاب خویشاوندان علیه او مطرح است.

از اولین روزهای کاندیداتوری زاکانی برای انتخابات مجلس یازدهم تا ثبت‌نام در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ و نشستن بر صندلی شهرداری تهران، افشاگری‌ها درباره رانت‌خواری‌های او و همفکرانش بیشتر شد و به حلقه خانواده‌اش هم رسید. این افشاگری‌ها نه تنها توسط منتقدان و مسئولان سابق دولت بلکه از سوی چهره‌های اصولگرای نزدیک به حاکمیت مطرح شد و هر کدام از آنها به گوشه‌هایی از تخلفات آلوده به فساد اشاره کردند؛ تخلفاتی که از نگاه طرفداران “شایعه” و از نگاه دیگران، سودجویی است.

رانت‌خواری‌ها به روایت یک اصولگرا

یکی از تازه ترین افشاگری‌ها درباره رانت‌خواری شخص زاکانی را نه رقیبان سیاسی بلکه یکی از نویسندگان اصولگرا در روزنامه کیهان مطرح کرد. محمد مهاجری ۱۵ مرداد امسال(۱۴۰۰) و بعد از انتخاب پرحاشیه او به عنوان شهردار تهران، در کانال تلگرمی‌اش به حدادعادل تبریک گفت و نوشت که تلاش‌هایش برای “مهره‌چینی در شهرداری تهران” نتیجه داد. به گزارش خبرآنلاین، مهاجری در بخشی از این نوشته که در شبکه های اجتماعی هم بازنشر شد، به گوشه‌هایی از رانت‌خواری‌های زاکانی اشاره کرد و خواستار پاسخگویی شد:

  1. جوازهای ساختمانی گرفته شده از شهرداری تهران دوره قالیباف، از جمله “جواز ساختمان مسکونی در خیابان ایران”.
  2. ابهام در نحوه تامین سرمایه احداث “مغازه پزشکی هسته‌ای”.
  3. ۳-   وام‌ها و کمک‌های “بلاعوض” دریافتی در دوره‌های مختلف مجلس که “شفاف” نیست.

مهاجری پیش از این هم در ۲۴ اسفند ۹۹ برخی اقدامات زاکانی در سمت رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس را زیرسئوال برده و نسبت به فسادآمیز بودن دستمزدهای پرداختی خارج از چارت سازمانی هشدار داده بود. به گزارش اقتصادنیور، در این رشته توئیت‌ها تصریح شده بود: “مرکز پژوهش‌های مجلس به ریاست زاکانی با اینکه حداکثر ۲۴۸ پست سازمانی دارد، در چندماه اخیر به ۶۰۰ نفرحقوق ثابت داده و همچنین به افراد متعددی بابت پروژه‌های مثلا تحقیقاتی پول داده و میلیاردها تومان از سرمایه ملت بر باد رفته است”.

* سنگ ۶۵ میلیارد تومانی، سد تحقیق و تفحص از مجلس

در این توئیت‌ها خطاب به قالیباف، رئیس اصولگرای مجلس، به یک نمونه از “ریخت و پاش برای پژوهش در قانون بودجه ۱۴۰۰” اشاره و یادآوری شده که شورای نگهبان چطور ۱۲۰ ایراد بر این پژوهش‌ها وارد کرد و آنها را پس فرستاد.

در همین حال، ستون‌نویس روزنامه کیهان از یک دلواپسی حرف زد و هشدار داد تا مبادا با اقدامات زاکانی یک “عیسی شریفی” دیگری درست شود. شریفی ۱۲ سال معاون اصلی قالیباف در شهرداری تهران بوده و در جریان پرونده املاک نجومی‌ شهرداری تهران، مجرم شناخته شد و براساس رای دادگاه، حکم ۲۰ سال زندان و پرداخت جزای نقدی گرفت.

* عیسی شریفی، چهره پشت پرده شهرداری تهران

“پنجره”‌، قراردادی پرابهام

زاکانی اگرچه به‌ این سخنان واکنش نشان داد و مهاجری را متهم کرد که برای “دیده شدن” سراغ مرکز پژوهش‌های مجلس آمده و “حرف بی حساب” زده است ولی دامنه اتهامات‌ علیه او بیش از اینها بود. برای نمونه سال ۹۰ تصویری از قرارداد انتشار نشریه “پنجره” در رسانه‌ها منتشر شد که بر اساس بند ۴ آن، سازمان تبلیغات اسلامی ‌متعهد می‌شد ۵۰۰ میلیون تومان با هدف “بصیرت‌زایی” به زاکانی پرداخت کند. تصویر این قرارداد اولین بار مرداد ۹۰ توسط وبسایت مشرق نیوز منتشر شد و زاکانی در واکنش ادعا کرد این قرارداد “یک تفاهم‌نامه بوده نه فاکتور”. او تا کنون در مورد جزییات این قرارداد، توضیح شفافی به رسانه‌ها نداده است.

این ابهامات در حالی ادامه یافت که با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم، خبرگزاری فارس و وبسایت جهان نیوز در اردیبهشت ۹۶ برای معرفی و تبلیغ زاکانی به عنوان یکی از اصولگرایان پایه‌گذار “جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی” و چهره‌ای به گفته آنها “غیرجناحی و پاک‌دست” سنگ تمام گذاشته و نوشتند در انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ “باید” از کسی حمایت کرد که “در سابقه خود، اطرافیان و خانواده‌اش ذره‌ای ناپاکی اقتصادی وجود ندارد”. این تبلیغات البته موثر نیفتاد و صلاحیت او به عنوان یکی از کاندیداهای جریان اصولگرایی توسط شورای نگهبان تایید نشد.

او دو سال بعد، ۲۴ بهمن ۹۸ با انتشار فهرست دارایی‌های خود مدعی شد که “تا کنون به هیچ وجه کار خصوصی نکرده” و حتی بعد از کسر “پنج میلیون تومان هزینه ماهیانه زندگی”، بخش عمده‌ای از حقوق دریافتی‌اش به عنوان عضو هیات علمی‌‌ دانشگاه را به “کارهای انقلاب و خدمت به مردم” اختصاص داده است. این ادعا فرصتی به کاربران شبکه‌های اجتماعی داد تا یکبار دیگر موضوع قرارداد ۵۰۰ میلیون تومانی نشریه پنجره را یادآور شوند.

بررسی‌های ویکی‌فساد در مورد این ادعا نشان می دهد که زاکانی همزمان با نمایندگی مجلس و کار موظف دولتی در بیمارستان‌های “امام خمینی و شریعتی”، در نهادها و مراکز دیگری مسئولیت‌هایی داشته است. برای نمونه او عضو هیئت مدیره انجمن علمی ‌پزشکی هسته‌ای ایران است و در سال‌های ۹۵ تا ۹۸ با توجه به مسئولیت‌هایش در مراکزی مانند مجمع اساتید بسیجی کل کشور و مجمع عالی بسیج مستضعفین، حقوق دریافت کرده است. اطلاعات دقیقی درباره میزان این درآمدها و مزایای مالی او در این ارگان‌ها در دسترس نیست و خود او هم شفاف‌سازی نکرده است.

*گزارش ویکی‌فساد: اکبر طبری، رشوه گیر بزرگ قضایی

رانت‌خواری شرکا در موسسات خیریه

مبارزات ضدفساد و پاکدستی زاکانی در حالی تبلیغ می‌شد که به تدریج برخی اطلاعات درباره مفاسد و رانت‌خواری‌های حلقه همفکران او در پوشش موسسات خیریه افشا شد. امیر مقدم، مدیر سابق روابط عمومی‌‌و رابط معاونت اجرایی ریاست جمهوری دولت روحانی بعد از خروج از کشور به گوشه‌هایی از این رانت‌خواری‌ها اشاره کرده است.

به استناد مجموعه نوشته‌های او در توئیتر، زاکانی و جمعی از همفکرانش در پوشش ده‌ها موسسه نیکوکاری و خیریه “مشغول کاسبی گسترده” بوده و هستند. براساس داده‌های ثبت شرکت‌ها، “بنیاد خیریه وارثین کوثر”، “شناخت و مهار سرطان” و “خیریه و نیکوکاری شجره طوبی امین” توسط زاکانی به ثبت رسیدند. برخی گزارش‌ها تعداد موسسات متعلق به او را شش موسسه ذکر کرده و نوشته‌اند که “محمد دهقان، زهره الهیان، پرویز سروری، مالک شریعتی نیاسر” از جمله همراهان وگردانندگان این موسسات و تعدادی دیگر هستند.

مقدم همچنین تعداد این موسسات خیریه را نزدیک به ۱۰۰ مورد دانست و گفت که همه آنها به شکل زنجیره‌ای و “پوششی” عمل می‌کنند؛ موضوعی که سایت زیتون هم اول مرداد ۹۹ در گزارشی به آن پرداخت و نوشت که ‌این خیریه‌ها یک نشانی مشترک دارند: “هشت بهشت”، ساختمانی بزرگ در یکی از بهترین مناطق تهران. این ساختمان که “جمعیت ره‌پویان” در آن فعالیت می‌کند به نوشته سایت زیتون، به صورت “مجانی” در اختیار این جمعیت قرار گرفته و مالکیت آن “شفاف” نیست.

با این وجود، سایت مشرق‌نیوز در تاریخ ۷ خرداد ۱۴۰۰، با بازنشر توئیت‌هایی منتسب به کاربران مدعی شد که افشاگری‌ها علیه زاکانی و وابستگانش، نتیجه “هم‌پیمانی زخم‌خورده‌ها”ی پرونده‌های رشوه‌خواری و فساد از جمله پرونده حسن فریدون(برادر رئیس جمهور)، کرسنت و اکبر طبری است.

تاکنون افشاگری‌های متعددی درباره مفاسد اقتصادی و رانت‌خواری در پوشش موسسات خیریه وابسته یا متعلق به مسئولان جمهوری اسلامی ‌منتشر شده است.

* خیریه امام رضا؛ پایگاه مالی قالیباف و همسرش

اتهامات خانوادگی

رانت‌خواری خانوادگی از جمله دیگر اتهاماتی است که در سال‌های اخیر مطرح و رسانه‌ای شده است. در این میان سه نام تکرار شده:

۱-مریم زاکانی(همسر حسن حیدری)

۲- حسین حیدری(همسر مریم و داماد زاکانی)

۳-مسعود فیاضی(برادر داماد و منصوب زاکانی در مرکز پژوهش‌های مجلس).

خانواده علیرضا زاکانی

از “عرش” تا ستاد اجرایی فرمام امام

گذشته از حاشیه‌های ادامه تحصیل مریم زاکانی در سوئیس برای دریافت مدرک کارشناسی ارشد در رشته “علوم اجتماعی دیجیتال” و “شبهه” تابعیت دوگانه فرزندش، یکی از مهمترین اتهامات مفاسد علیه او و همسرش، حسین حیدری، مربوط به شرکت “عمید رایانه شریف” با نام اختصاری “عرش” است. به ادعای غلامرضا تاجگردون، نماینده جامانده از مجلس یازدهم، گردانندگان این شرکت با استفاده از رانت سیاسی پدر توانستند پروژه‌های متعددی را از شرکت‌ها و موسسات دولتی و یا وابسته به دولت همچون راه‌آهن، مترو، همراه اول، تامین اجتماعی، فدراسیون فوتبال و بانک صادرات دریافت و اجرا کنند؛ موضوعی که از نگاه ناظران بدون رابطه و استفاده از رانت ممکن نیست و الزاما همه فارغ التحصیلان دانشگاه صنعتی شریف و یا شرکت‌های دانش‌بنیان نمی‌توانند چنین پروژه‌هایی را بگیرند.

سایت زیتون در تاریخ اول مرداد ۹۹ به این نکته اشاره کرده و نوشته که از نگاه طرفداران زاکانی، شرکت‌ دانش‌بنیان عرش متعلق به این زوج برخلاف رویه جاری دیگر شرکت‌های دانش بنیان، قراردادهای خود را با سازمان‌های دولتی در سامانه شفافیت به ثبت نرساندند و “حتی یک نمونه از قراردادهای شرکت دختر زاکانی در این سامانه به ثبت نرسیده است”.

در این میان آنچه که به تردیدها در مورد رانت‌خواری شرکت عمید رایانه شریف اضافه کرد، همکاری خیلی نزدیک گردانندگان آن با بعضی برنامه‌های تلویزیونی بوده است. با توجه به زمینه فعالیت شرکت عرش در طراحی اپلیکیشن‌های تلفن همراه، سامانه‌های تحت وب و اینترنت اشیا، همکاری این شرکت با برنامه تلویزیونی “خندوانه” شکل گرفت. سایت زیتون در گزارشی به این همکاری اشاره کرده و نوشته که حسین حیدری، داماد زاکانی، در یک شرکت تبلیغاتی به نام “ایده نگار عرش” با رامبد جوان، بازیگر و مجری خندوانه “شریک” شد. نکته اینجاست که این برنامه با حمایت مالی شرکت روبیکا تهیه و استفاده از نرم‌افزاری به همین نام هم در آن تبلیغ می‌شود. روبیکا یکی از شرکت‌های زیرمجموعه شرکت توسکا است که در سال‌های اخیر نامش با کلاهبرداری‌های میلیارد تومانی در قالب برنامه‌ها و مسابقات تلویزیونی “ستاره‌ مربع” گره خورده است. سرنخ این شرکت‌ها در نهایت به “ستاد اجرایی فرمان امام” می‌رسد که تحت مدیریت دفتر علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی‌ اداره می‌شود.

* گزارش ویکی‌فساد از کلاهبرداری‌های میلیاردی در پوشش ستاره‌مربع‌ها

انتصاب در مرکز پژوهش‌های مجلس

یکی دیگر از اتهامات رانت‌خواری خویشاوندی، انتصاب مسعود فیاضی، برادر داماد زاکانی و از همراهانش در “جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی” در سال ۹۸ است. همین انتصاب باعث شد اردشیر مطهری، نماینده گرمسار بگوید در ساختار سازمانی مرکز پژوهش‌های مجلس پنج معاونت تعریف شده اما ۱۲ معاون با حکم زاکانی منصوب شدند. غلامرضا تاجگردون، نماینده سابق گچساران هم اول شهریور ۹۹ و بعد از عدم تایید اعتبارنامه‌اش در مجلس یازدهم، این “انتصاب خانوادگی” را زیرسئوال برد.

رسانه‌ها نیز به انتصاب فیاضی انتقاد کردند. برای نمونه وبسایت خزرآنلاین دوم شهریور ۹۹  به تحصیلات حوزی و دانشگاهی او در رشته عمران اشاره کرد و آن را مغایر با تخصص لازم در مرکز پژوهش‌ها دانست. این موضوع در خبرآنلاین و اقتصادنیوز هم انعکاس یافت.

مرور سابقه فیاضی نشان می‌دهد او اگرچه عضو شورای مرکزی جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی ‌نبوده اما در حلقه همفکران زاکانی در بخش‌های محتلف بسیج و موسسات خیریه حضور داشته است. برای نمونه او در بنیاد خیریه “وارثین کوثر” و در کنار افرادی چون حسن فدایی و محمدابراهیم فدایی حضور دارد؛ این افراد در دفتر بازرسی رهبر جمهوری اسلامی کار می‌کنند و گفته می‌شود برخی اتهاماتی که زاکانی در مورد مفاسد مسئولان دولت های قبلی مطرح کرده به پشتوانه همین افراد بوده است.

شهردار پرحاشیه برای تهران

اتهامات مفاسد و رانت‌خواری‌های زاکانی و وابستگان در حالی است که انتخاب او به عنوان نوزدهمین شهردار تهران هم خبرساز شده؛ انتخابی پرحاشیه که با وجود مخالفت برخی اعضای شورای شهر، هنوز پشت پرده آن مشخص نیست. به استناد فایل صوتی منتسب به مهدی چمران، رئیس ششمین شورای شهر تهران این انتخاب “زیر فشار” صورت گرفته است.

###