اختلاس ۱۲ هزار میلیاردی در بانک تجارت

بانک تجارت کرمان در سال ۹۷ شاهد اختلاس ۱۲ هزار میلیاردی بود؛ اختلاسی که پای مدیران و کارمندان این بانک را به میان کشید، هرچند که براساس اعلام قوه قضاییه این پرونده رسیدگی و حکم آن هم صادر شده است ولی ابهاماتی در جریان بررسی این پرونده همچنان وجود دارد.

براساس اعلام دادستانی علی اکبر عمارت ساز، محمد تیک دری نژاد، محمدحسین حسین نژاد، رضا جعفری، مصطفی جعفری و حجت نظری از جمله متهمان پرونده اختلاس بانک تجارت هستند ولی تنها محاکمه علنی علی اکبر عمارت ساز، معاون اجرایی وقت مدیریت شعب بانک تجارت استان کرمان به عنوان متهم ردیف اول به صورت کامل برگزار شد و حکم قطعی اشدمجازات گرفت.

جلسه رسیدگی به اتهامات متهم ردیف اول سوم دی ماه سال ۱۳۹۷ در شعبه چهارم دادگاه ویژه رسیدگی به جرایم مفسدان و اخلالگران اقتصادی آغاز و پس از برگزاری ۵ جلسه از دادگاه نهایتا در ۱۲ دی ماه همان سال، قاضی صلواتی ختم رسیدگی به پرونده را اعلام و یک ماه بعد حکم صادر شد.

اتهام اختلاس ۱۲ هزار میلیارد تومانی به پای یک نفر

علی اکبر عمارت ساز متهم به اخلال در نظام اقتصادی از طریق اخلال در نظام پولی بالغ بر ۳۴۲ فقره چک بدون ضمانت نامه بانکی و پشتوانه به ارزش ۵۵ هزار و ۹۶۷ میلیارد و ۷۰۰ میلیون ریال و تصویب و صدور امضای ۶۳ فقره ضمانت نامه خارج از حدود اختیار جمعا به مبلغ ۹ هزار و ۳۱ میلیارد و ۷۳ میلیون و ۱۲۷ ریال شد.

اتهامات دیگری از جمله پولشویی، اختلاس توام با جعل، معاونت در اختلاس، جعل و استفاده از سند مجعول، تصرف غیرقانونی در اموال توقیف شده، اخذ رشوه، صدور گواهی خلاف واقع، تحصیل مال از طریق نامشروع و خیانت در امانت در پرونده او وجود دارد و مجموع مبالغ مورد سوءاستفاده توسط متهم ۶۵۸۳ میلیارد تومان است که غیر از عواید حاصل از اتهام پولشویی به شمار می‌رود.

در اولین جلسه دادگاه عمارت ساز، نماینده دادستان در کیفرخواست گفت: «براساس گزارش‌های مربوطه تحقیقات در استان‌های خوزستان، تهران و فارس به طور نیابتی آغاز شد و با دستور بازپرس مورد رسیدگی قرار گرفت، اداره نظارت بر بانک‌ها با ارسال تصویری از این گزارش‌ها برای مدیر وقت بانک تجارت با ایراد تذکر در خصوص ضمانت نامه صادره انجام بازرسی و اعلام نتیجه را خواستار شده است.در این نامه اعلام شده مبالغ میلیاردی از این بانک مورد سوءاستفاده قرار گرفته که براساس شکایت‌های انجام شده به دادسرای اصفهان ارجاع شده است. پرونده‌های فوق در شعبه تهران براساس شکایت بانک‌های تجارت و صادرات تشکیل و با ارجاع به شعبه ۵ بازپرسی تحقیقات آغاز شد.

بر اساس کیفر خواستی که نماینده دادستان خواند ۶۹۱ چک بین بانکی بدون پشتوانه به مبلغ ۱۲۷ هزار و ۴۴۱ میلیارد ریال به نام اشخاص حقوقی و حقیقی صادر شده که اغلب آنها درباره صندوق قرض الحسنه رسالت صادر بوده، این صندوق در مقاطعی از فعالیت خود با کمبود نقدینگی مواجه شده و چک‌های بلامحل از حساب خود نزد بانک تجارت صادر کرد و متهمان پرونده حاضر به عنوان مدیران و کارمندان بانک تجارت محل آنها را تامین کردند. این درحالی است که عمارت ساز به مدت ۵ سال جعل چک‌های بدون پشتوانه را انجام می‌داده و اقدام به حذف سه صفر از اسناد بانکی کرده است.

همچنین براساس اظهارات دادگاه عمارت ساز در مقاطعی مبادرت به تاسیس برخی شرکت‌های تجاری با مدیرعاملی صوری کرده که از این طریق بخشی از عواید را به حساب‌های این شرکت‌ها واریز و اموال تحصیل شده از طریق نامشروع را مورد استفاده خود قرار می‌داد که می‌توان شرکت بهشت معدن را یکی از این شرکت‌های صوری نام برد.

املاک انتقال یافته به متهم، شامل هفت پلاک ثبتی بوده و همچنین پولشویی به مبلغ ۳۵۷ میلیارد ریال وجه‌الرشاء دریافتی از حسن درویش زیدآبادی، پولشویی به مبلغ ۱۲۶ میلیارد ریال وجه ضمانت نامه مجعول مورخ ۱۸/۱۰/۹۰ به ضمانت خواهی شرکت بهشت معدن، امضا و صدور ۳۴۲ فقره چک بین بانکی فاقد پشتوانه به مبلغ ۵۵ هزار و ۹۶۷ میلیارد و ۷۰۰ میلیون ریال، صدور و امضای تعداد ۴۱ فقره چک فاقد پشتوانه به مبلغ ۹۶۲ میلیارد و ۲۰۰ میلیون ریال، صدور ۴۳ فقره چک بین بانکی فاقد پشتوانه به مبلغ ۹۹۷ هزار میلیارد ریال در وجه اشخاص ذینفع حقیقی و حقوقی، صدور و امضای تعداد ۳۰۱ فقره چک فاقد پشتوانه به مبلغ ۵۵ هزار میلیارد ریال در زمان دولتی بودن بانک تجارت، امضا و صدور ۳۴۲ فقره چک فاقد پشتوانه به مبلغ ۵۵ هزار میلیارد ریال در فاصله زمانی غیردولتی بودن بانک از جمله اتهامات عمارت بوده است.

عمارت ساز در دفاعیاتش گفت: «من ۱۲۰۰ میلیارد تومان ضمانت نامه صادر نکردم، در مورد یکی از شرکت‌ها سه برگ ضمانت نامه صادر شده بود که تسویه شده است و درباره ضمانت نامه، شعبه بنده فقط پیشنهاد کننده بود و اینگونه ضمانت نامه‌ها در کل کشور صادر شده است. این ضمانت نامه‌هایی که صوری قلمداد می‌شود به مدت ۵ سال کارمزد آن داده و بازرسی می شد، چطور شده بعد از ۵ سال می‌گویند صوری یا جعلی است؟ من بابت این ضمانت نامه‌ها لوح تقدیر و پاداش نقدی گرفتم حال یک شبه همه چیز را زیر پا می‌گذارند.»

ردپای متهمان گردن کلفت پشت پرده

در کیفرخواست این اختلاسگر بزرگ آمده «شیوه فعالیت متهم در رابطه با چک‌های بین بانکی به این صورت بوده که سه صفر از ارقام چک‌ها کم می‌کرده است. رد پای صندوق قرض‌الحسنه رسالت، صندوق قرض‌الحسنه توحید و شرکت هواپیمایی ماهان در این پرونده دیده شده چون برخی از چک‌ها به حساب آنها واریز شده است. ۲۹۴ فقره چک در وجه صندوق قرض‌الحسنه توحید، هفت فقره چک به نفع شرکت هواپیمایی ماهان و مابقی در وجه سایر اشخاص صادر شده است.»

هواپیمایی ماهان از بزرگترین بنگاه‎های اقتصادی حزب کارگزاران سازندگی است. در جریان پرونده باقری درمنی که به جرم اختلاس و اخلال در نظام اقتصاد اقتصادی اعدام شد بار دیگر رد نام کارگزاران بار دیگر مطرح شد و مشخص شد هدایت آقایی از اعضای حزب برای آزادی درمنی وثیقه زمینی ۵۰۰ هزارمتری گذاشته است. این سند متعلق به آقایی بود که آن را به نام هنگامه شهیدی فعال سیاسی زندانی می‎کند تا به اسم او وثیقه درمنی تامین شود. هنگامه شهیدی مادرزن پسر هدایت آقایی است.

عبدالرضا داوری مشاور رسانه‎ای محمود احمدی‎نژاد هم به این موضوع اشاره کرده است. او گفته که با عمارت‎ساز هم‎بند بوده است. وی در توییتی نوشته است: «با علی اکبر عمارت ساز، متهم اصلی پرونده بانک تجارت کرمان، بیش از ٧ ماه در اوین همبند بودم. بانک قرض الحسنه رسالت و هواپیمایی ماهان، ذینفعان اصلی در تخلفات او هستند. عقبه این دو مجموعه را امتداد دهید تا آن چهره قدرتمند کرمانی که پشت ذینفعان پرونده عمارت ساز است را بیابید.»

عمارت‌ساز همچنین با انتقال عواید ناشی از اقدامات مجرمانه خود آن را صرف مسائل شخصی کرده و در پرونده‎اش تاکید شده برای «تطهیر» اموال ابتدا آنها را مخفی می‎کرده است. شگرد اخفا نیز انتقال اموال مالی و غیرمالی به شخص ثالث و اعضای خانواده‌اش بوده است. پای همسر، مادر همسر و شوهرخواهر عمارت‎ساز نیز در این پرونده گیر است. در یک فقره او ۱۰ پلاک ثبتی (مثل خانه، آپارتمان، مغازه و…) وجود دارد. رد پای برخی مدیران هم در این پرونده دیده می‎شود. شگرد دیگر او استفاده از حساب‌های بانکی سایر افرادی است که اغلب آنها مدیران عامل شرکت‌هایی بوده‌اند که برای جبران خدمات عمارت‌ساز شماره حساب‌های خود را در اختیار وی قرار می‌دادند.

حکم نهایی متهم اصلی

نهم بهمن سال ۹۷ حکم عمارت ساز از سوی شعبه چهارم دادگاه ویژه صادر شد و در این حکم علی اکبر عمارت ساز در رابطه با اتهام اخلال در نظام اقتصادی کشور از طریق اخلال در نظام پولی به تحمل ۲۵ سال حبس و ضبط کلیه اموالی که از طریق خلاف قانون به دست آورده و انفصال دائم از خدمات دولتی، درمورد اتهام پولشویی به جزای نقدی به میزان یک چهارم عواید حاصل از پولشویی و استرداد درآمد و عواید حاصل از ارتکاب جرم، در رابطه با اتهام اختلاس به رد وجه مورد اختلاس و جزای نقدی معادل دو برابر وجه مورد اختلاس، در رابطه با اختلاس توام با جعل به رد وجه مورد اختلاس و پرداخت جزای نقدی معادل دو برابر وجه فوق، در رابطه با جعل اسناد بانکی و شناسنامه و کارت ملی، استفاده از اسناد مجعول، تصرف غیرقانونی در اموال توقیف شده، صدور گواهی خلاف واقع، تحصیل مال نامشروع، معاونت در تحصیل مال نامشروع و خیانت در امانت محکوم شد.

هشت متهم دیگر راهی زندان شدند

یدالله موحد، رییس کل دادگستری کرمان در تشریح جزئیات پرونده فساد ۱۲ هزار میلیاردی و ادعای عمارت ساز درباره صدور ضمانت نامه و تشویق شدن وی، با بیان اینکه صدور ضمانت نامه جزو وظایف بانک ها است و تشویق شدن متهم ردیف اول از جرم او کم نمی کند، گفت: «با پیشرفت تحقیقات متوجه شدیم بحث بیش از چند ضمانت نامه بانکی است و در روند تحقیقات مشخص شد تعداد زیادی ضمانت نامه های بانکی ظرف مدت پنج سال در این شعبه خارج از موازین، ضوابط و مجوزهایی که باید اخذ می شد، صادر شده است.»

او با بیان اینکه ۱۲ نفر متهم در این رابطه دستگیر و ۸ نفر روانه زندان شدند، گفت: اغلب این ضمانت نامه ها به بانک برگشت داده شد، دو نفر از متهمان پرونده فساد بانکی ۱۲ هزار میلیاردی، مسوول شعبه بوده، بخشی از کارکنان شعب بانک ها و مشتریانی که این ضمانت نامه ها را دریافت کرده اند نیز در این پرونده متهم هستند. چهار نفر از متهمان نیز با قرارهای تامین آزاد شدند.